Net als een antiek schilderij in het strakke penthouse van een tech-CEO is Ramses and the Pharaohs’ Gold naar Londen gereisd en heeft het zijn kist met eeuwenoude schatten geopend in het nieuwe, moderne doolhof van Battersea Power Station. Nu kunnen mensen naar NEON gaan om hun ogen te laten feesten op deze onschatbare collectie van meer dan 180 artefacten die rechtstreeks afkomstig zijn uit het Egyptisch Museum in Caïro, en de nalatenschap van Ramses II, de langst regerende en machtigste farao in de geschiedenis, te ontdekken. Omdat we nooit een kans missen om de geschiedenis binnen te stappen, zijn we erheen gegaan om het zelf te zien. Lees verder voor onze recensie van de tentoonstelling Ramses And The Pharaohs’ Gold in Londen…
Wie is Ramses de Grote eigenlijk?
Ben je niet bekend met deze farao? Geen zorgen, om te beginnen maak je kennis met Ramses II via een korte video die vertelt over zijn welvarende heerschappij, zijn ervaringen op het slagveld, zijn unieke liefde voor zijn koningin en, nou ja, zijn toewijding om zijn bloedlijn veilig te stellen. Laten we zeggen dat ik denk dat het feit dat hij meer dan 100 kinderen had, de kansen in zijn voordeel deed keren. Het wordt al snel duidelijk dat Ramses geen muurbloempje was, maar juist het tegenovergestelde. Hij had veel titels: koning, god, krijger, vredestichter, bouwer en zelfs ’s werelds eerste spindoctor, met een verlangen naar onsterfelijkheid dat resulteerde in creatieve verhalen en talloze inscripties en standbeelden die zijn legende al die jaren later tot leven brengen. Des te beter voor ons nieuwsgierigen, zo blijkt.
Wat ga je ontdekken in Ramses’ And The Pharaoh’s Gold?
Het komt niet vaak voor dat je op slechts enkele centimeters afstand staat van duizenden jaren oude voorwerpen, gouden juwelen en rijkelijk versierde doodskisten die de opkomst en ondergang van rijken, wereldoorlogen, dodelijke plagen en de digitale revolutie hebben meegemaakt. Oh, wat zouden deze artefacten allemaal kunnen vertellen. Maar gelukkig voor ons zijn woorden vaak niet nodig als je naar iets kijkt waar de geschiedenis als het ware uit elke kras, deuk en gravure spreekt. Natuurlijk helpen de informatieve bordjes onder elk stuk ook.
De tentoonstelling is geïnspireerd op het schitterende tijdperk van Ramses, met rijke, koningsblauwe muren en slimme, sfeervolle verlichting die op de een of andere manier zelfs bleke kalkstenen beelden en beschilderde ostracons in een gouden gloed hult. Het is een passende esthetiek, aangezien goud werd beschouwd als de huid van de goden en goddelijke eigenschappen had, waardoor het een extra vleugje magie aan de tentoonstelling toevoegt. Eerlijk gezegd, met al die glanzende schatten, verwachtte ik bijna dat er een draak door het raam zou komen of dat een groepje eksters met twinkelende ogen vanaf de dakspanten zou toekijken.
Toen we door de tentoonstelling liepen, kreeg ik het gevoel dat elk artefact met eerbied voor zijn kostbare geschiedenis werd tentoongesteld, van de foliefragmenten van paarden- en wagenversieringen tot de sarcofaag van Ramses zelf. Er is ruimte voor de artefacten zelf om te spreken (en genoeg ruimte zodat je niet allemaal rond één vitrine hoeft te staan).
Hoogtepunten
Je kunt je verdiepen in alle facetten van Ramses als mens, echtgenoot en machtige koning. Het ene moment staar je in de granodiorietogen van een standbeeld van de ‘jonge Ramses’, die zelfs als jongen al een koninklijke heka-scepter vasthoudt, het volgende moment kijk je naar een dramatische weergave van de Slag bij Kadesh op een indrukwekkend digitaal scherm dat gebruikmaakt van projectiemapping om meeslepende beelden te creëren van vliegende pijlen en donderende strijdwagens. De brute scènes vormen een ontnuchterend contrast met het gevierde vredesverdrag dat het resultaat was van de slag.
Wat me vooral opviel, waren de faience tegels die zijn paleis versierden, niet alleen vanwege de intrigerende afbeeldingen die erop waren gegraveerd, maar ook vanwege het feit dat hij tegels had met afbeeldingen van zijn gevangenen die de vloeren bedekten, wat betekende dat hij ze regelmatig ‘onder zijn voeten kon verpletteren’. Het lijkt erop dat zelfs farao’s fan waren van woordspelingen, vooral van het kwaadaardige soort.
Hoewel Ramses natuurlijk in de schijnwerpers staat, zoals hij waarschijnlijk gewild zou hebben, krijgt ook zijn koningin Nefatari haar moment om te schitteren, net als meer koningen, koninginnen, prinsessen en zelfs dieren uit het oude Egypte – tot op zekere hoogte. Je krijgt de kans om je te verdiepen in hun tradities en overtuigingen, de ietwat verontrustende rituelen achter dierenmummies te ontdekken, die kunnen variëren van scarabeeën tot leeuwenwelpen, en meer te weten te komen over de belangrijke kenmerken van begrafenismaskers, amuletten en sieraden.
Aan het einde kun je tegen een extra vergoeding samen met de geest van koningin Nefatari in virtual reality de iconische tempel van Abu Simbel en het graf van de koningin verkennen. Ik klom in een gouden eivormige stoel, zette de headset op en gleed door tunnels onder het toeziend oog van gigantische beelden. Even een waarschuwing voor degenen onder jullie die snel bang zijn: er is behoorlijk wat beweging en een kleine schrikmoment, dat me nog meer zou hebben verrast als ik niet al het gevoel had gehad dat ik in een scène uit The Mummy was beland ( helaas zonder Brendan Fraser). Het is echter iets anders als je zelf wordt opgezogen door het gigantische zandgezicht van de boze geest van een farao.
Een once-in-a-lifetime ervaring?
De, laten we zeggen, ster van de show is de 3000 jaar oude, gedetailleerd bewerkte cederhouten kist van Ramses II, dus het is geen verrassing dat deze een eigen ruimte heeft gekregen. Hoewel ik verstrikt raakte in een menigte die de kist kwam bekijken en naar de zijkant moest schuifelen, zou je gemakkelijk een groot deel van je tijd kunnen besteden aan het bestuderen van de hiërogliefen die het deksel sieren en het indrukwekkende vakmanschap. Ik moest steeds weer denken aan de oude oorsprong ervan. Dat iemand duizenden jaren geleden elk detail, van de scepters tot de cruciale cobra op de hoofdtooi, heeft gesneden met de bedoeling om het te vereeuwigen. Het is fascinerend om je dat in de wereld van vandaag voor te stellen, hoewel het intense verlangen van één man naar een blijvende nalatenschap op dit moment nogal verontrustend actueel aanvoelt.
De tentoonstelling Ramses and the Pharaohs’ Gold wordt afgesloten met een indrukwekkend kalkstenen kolos, geflankeerd door filmschermen. Het was een soortgelijk beeld dat Percy Bysshe Shelley inspireerde tot zijn sonnet Ozymandias, een beschouwing over de vergankelijkheid van macht in het licht van de onvermijdelijkheid van de tijd. Een bewuste keuze om mee af te sluiten, of een veelzeggend toeval, vraag ik me af…