Verscholen onder een drukke rotonde in Oost-Londen ligt een van de meest onverwachte designpareltjes van de hoofdstad.
Een station aan de Central Line waarvan de hal met tongewelf en het symmetrische tegelwerk meer weg heeft van een paleis uit de Moskouse metro dan van een forenzienstation in Zone 4.
De lokale bevolking en vervoersliefhebbers noemen het al lang ‘Moscow Hall’, en daar is een goede reden voor.
Het Londense metrostation dat rechtstreeks uit Rusland lijkt te komen
Vanaf straatniveau is Gants Hill makkelijk over het hoofd te zien. De kaartverkoophal ligt onder de rotonde van Gants Hill in Ilford, bereikbaar via voetgangerstunnels, zonder indrukwekkende gevel of gebouw boven de grond dat aangeeft wat er beneden zit.
Maar als je de roltrappen afdaalt, opent de ruimte zich tot een langgerekte, tongewelfde ondergrondse hal tussen de twee perrons, met strakke lijnen, vloeiende rondingen en ritmische symmetrie.
Het effect is bewust filmisch: een uitgestelde onthulling die het alledaagse woon-werkverkeer vervangt door een moment van architectonisch theater. Het is het soort ruimte dat je ertoe aanzet om je pas te vertragen, omhoog te kijken en het station echt op te merken in plaats van er gewoon doorheen te lopen.
Waarom dit Londense metrostation op de metro van Moskou lijkt
Die gelijkenis is geen toeval. In de jaren ’30 adviseerde de London Passenger Transport Board Moskou bij de aanleg van het nieuwe metrosysteem, en metro-ingenieurs bestudeerden de stations in de Sovjethoofdstad grondig.
Een intern rapport uit 1935 over het netwerk van Moskou was mede de aanleiding voor het besluit om minstens één Londens station in een vergelijkbare stijl te bouwen.
Gants Hill is ontworpen door Charles Holden, de modernistische architect achter veel van de meest iconische stations van de Underground uit het interbellum.
Holden was halverwege de jaren dertig als adviseur naar Moskou gereisd, en de marmeren gangen, gewelfde plafonds en grootse axiale indelingen die hij daar zag, hebben zijn denken duidelijk beïnvloed.
Hoewel Gants Hill wat ingetogener is dan de met kroonluchters versierde pronkstukken van Moskou, doet het ontwerp op perronniveau denken aan stations als Okhotny Ryad, Krasnye Vorota en Chistyye Prudy op de oorspronkelijke Moskou-lijn uit 1935.
Architectuurschrijver Joshua Abbott, auteur van *Modernism in Metroland*, heeft Gants Hill omschreven als “uniek onder de stations van Holden vanwege het door de Moskouse metro beïnvloede perronontwerp en het ontbreken van bovengrondse gebouwen.”
Een verborgen, door de Sovjet-Unie geïnspireerde schat in Oost-Londen
Gants Hill werd gepland als onderdeel van het New Works Programme van 1935-1940, waarmee de Central Line naar het oosten werd uitgebreid en de Hainault-lus werd aangelegd. De bouw begon vóór 1937 en een groot deel van de tunnelwerkzaamheden was in 1940 voltooid, maar de Tweede Wereldoorlog legde de werkzaamheden stil.
Tijdens de oorlog werden de nog niet voltooide stationstunnels gebruikt als schuilkelder en later als geheime munitiefabriek voor Plessey, waar zo’n 2.000 mensen werkten. Na de oorlog werden de werkzaamheden hervat en op 14 december 1947 ging Gants Hill eindelijk open voor reizigers, als onderdeel van de uitbreiding van de Central Line naar Newbury Park.
Het enige metrostation in zijn soort in Londen
Gants Hill valt om twee belangrijke redenen op in Holdens portfolio:
Geen bovengrondse gebouwen: het is het enige door Holden ontworpen metrostation met een stationshal, maar zonder stationsgebouw op straatniveau. Lage constructies boven de rotonde zorgen voor daglicht en ventilatie, maar de architectonische spektakel vindt volledig ondergronds plaats.
Perronhal in Moskou-stijl: De lagere hal met tongewelf, met zijn symmetrische tegels en langgerekte perspectief, is anders dan elk ander Holden-station in het netwerk.
Het station heeft ook opvallende details, zoals miniatuur-roundels die in de perrontegels zijn verwerkt en speciale roundel-klokken, die bijdragen aan het karakter ervan. Ondanks het architectonische belang en een lokale campagne om het te beschermen, staat Gants Hill momenteel niet op de monumentenlijst (Grade II), in tegenstelling tot sommige andere stations van Holden.
Gants Hill ligt op de Hainault-lus van de Central Line, tussen Redbridge en Newbury Park, in Travelcard-zone 4.
