“Deel je locatie”, “Blijf aan de lijn”, “Stuur me een sms als je thuis bent”.
Als je een vrouw bent in Londen, heb je die drie dingen waarschijnlijk allemaal wel eens gezegd of gehoord, vooral als het 's avonds donker begint te worden. En als de klok deze zondag een uur teruggaat, wordt het een uur eerder donker, en komt die bekende mentale checklist weer tevoorschijn: de snelste, best verlichte route naar huis, wie je kunt bellen, en of het echt de moeite waard is om dat extra uurtje buiten te blijven.
De ‘Right to Move’-campagne van UN Women UK wil vrouwen helpen zich met zelfvertrouwen door de openbare ruimte te bewegen, in plaats van met voorzichtigheid en angst. De campagne, die nu alweer in het derde jaar loopt, biedt praktisch advies over hoe je moet reageren als je getuige bent van intimidatie, van ongewenste opmerkingen tot fysieke intimidatie. De boodschap is simpel: je veilig voelen zou niet afhankelijk moeten zijn van daglicht, en het is ieders verantwoordelijkheid om vrouwen veilig te houden.
Wat is ‘Right to Move’?
‘Right to Move’ maakt deel uit van het ‘Safe Spaces Now’-programma van UN Women UK, dat samenwerkt met lokale overheden, vervoersbedrijven, evenementenorganisaties en anderen om openbare ruimtes in heel het Verenigd Koninkrijk veiliger te maken voor vrouwen en meisjes.
Volgens UN Women UK heeft meer dan 70% van de vrouwen in het Verenigd Koninkrijk te maken gehad met seksuele intimidatie in de openbare ruimte, en de overgrote meerderheid doet hier nooit aangifte van.
Dit is een probleem dat Londen nu ook op stadsniveau begint aan te pakken. Vorige maand kondigde de burgemeester van Londen een fonds van 15,6 miljoen pond aan om openbare ruimtes veiliger te maken voor vrouwen en meisjes. De Londense stadsdelen kunnen geld aanvragen voor verbeteringen zoals betere verlichting, betere camerabewaking en minder dode hoeken in parken en straten.
Naast dit soort veranderingen richt ‘Right to Move’ zich ook op het voorlichten van mensen over meer directe veranderingen: weten hoe je veilig kunt ingrijpen als je getuige bent van intimidatie.
De drie stappen die je moet weten
Of het nu gaat om catcalling, ongewenste opmerkingen of fysieke intimidatie: iets doen is beter dan niets doen. De campagne draait om een eenvoudig stappenplan: Stop. Steun. Meld.
Stop: Bied hulp aan als het veilig is om dat te doen. Richt je op de persoon die het doelwit is, niet op degene die de intimidatie pleegt. Het doel is om de machtsverhouding te verschuiven en te laten zien dat ze niet alleen zijn; oogcontact maken kan al genoeg zijn.
Steun: Help de persoon zich veilig te voelen en vraag wat ze nodig heeft. Je kunt aanbieden om haar naar het dichtstbijzijnde station te begeleiden, met haar te wachten tot haar bus komt, of bij haar te blijven terwijl ze contact opneemt met een vriendin. Wat voor haar als steun voelt, kan anders zijn dan wat jij zelf zou willen, dus het is belangrijk om haar aanwijzingen te volgen.
Advies: Bied aan om het incident te melden, als ze dat willen. Veel mensen willen intimidatie niet melden omdat ze denken dat er toch niets verandert, maar aangifte doen kan helpen om recidivisten op te sporen en anderen te beschermen. Maar laat ze zelf een beslissing nemen en respecteer hun keuze.
Hoe je veilig kunt helpen
De gids raadt aan om de aandacht van de situatie af te leiden, bijvoorbeeld door de weg te vragen, iets in de buurt te laten vallen of een gesprek aan te knopen over iets heel anders. Als je het niet prettig vindt om zelf in te grijpen, kun je personeel of beveiliging om hulp vragen, of een buschauffeur of een andere omstander waarschuwen. En als het moment voorbij is, vraag dan achteraf even hoe het met de persoon gaat om er zeker van te zijn dat alles in orde is.
Als het niet veilig is om direct in te grijpen, ben je niet machteloos. Het noteren van de tijd, de locatie en de details van wat er is gebeurd, kan helpen als ze later toch besluiten aangifte te doen. En je kunt niet alleen in openbare ruimtes helpen. Het aan de kaak stellen van schadelijk gedrag onder vrienden, bijvoorbeeld als een vriendin catcalling afdoet als ‘gewoon een compliment’, kan ook een verschil maken.
Weet je niet goed wat je moet zeggen? De gids raadt aan om te vragen: “Hé, ik heb gezien wat er gebeurde – gaat het wel met je?” “Wil je dat ik bij je blijf?” “Wil je dat ik iemand bel?”
Het belangrijkste is om hun grenzen te respecteren en hen zelf te laten beslissen welke steun ze willen. Zet ze niet onder druk om iets te doen waar ze nog niet klaar voor zijn – jouw rol is om veiligheid en keuzevrijheid weer mogelijk te maken.
Weet waar je terecht kunt voor hulp
Als je denkt dat iemands leven in gevaar is, bel dan onmiddellijk 999.
Stuur een sms naar 61016 om contact op te nemen met de British Transport Police over een incident in het openbaar vervoer.
Bel 101 voor niet-spoedeisende politiezaken.
Op een locatie of evenement hebben het personeel en de beveiliging meestal veiligheids- of welzijnsprocedures. En in parken, op straat of in openbare gebouwen kun je contact opnemen met het team voor gemeenschapsveiligheid van je lokale overheid.
Hoe kun je meedoen?
Op zondag 25 oktober kunnen vrouwen hun eigen antwoorden delen op “Als ik me na zonsondergang veilig zou voelen, zou ik…” met #StopSupportReport en door @UNWomenUK te taggen. De reacties zijn alledaagse dingen: na het werk gaan hardlopen, naar huis lopen in plaats van een taxi te nemen, een kortere weg door een park nemen. Dit zijn vrijheden die de meeste vrouwen moeten opgeven zodra het donker wordt.
Ook mannen kunnen meedoen door de open brief van de campagne te ondertekenen, waarin ze beloven in te grijpen als ze lastigvallen in het openbaar zien. En iedereen kan het gratis ‘Ally Action Pack’ van UN Women UK downloaden, met daarin het volledige kader, voorbeeldzinnen en nog meer praktische manieren om openbare ruimtes veiliger te maken.
